He tika tā te katoa ki te whiwhi kai haumaru, whai kiko, ā, he rawaka. He mea nui te kai haumaru hei whakatairanga i te hauora me te whakakore i te hiakai. Engari i tēnei wā, tata ki te 1/10 o te taupori o te ao e pāngia tonutia ana e te kai poke, ā, e 420,000 ngā tāngata e mate ana. I ētahi rā kua pahure ake nei, i whakaaro te WHO kia aro tonu ngā whenua ki te haumarutanga kai o te ao me ngā take haumaru kai, inā koa mai i te whakaputa kai, te tukatuka, te hoko ki te tunu kai, me whai kawenga te katoa mō te haumaru kai.
I tēnei ao e uaua haere ana te mekameka tuku kai, ka pā kino pea tētahi aituā haumaru kai ki te hauora o te marea, ki te hokohoko me te ōhanga. Heoi, he maha ngā wā ka kitea noa e te tangata ngā take haumaru kai ina puta he paihana kai. Ko ngā kai kore haumaru (kei roto ngā huakita kino, ngā huaketo, ngā pirinoa, ngā matū rānei) ka pā mai i te neke atu i te 200 ngā mate, mai i te mate korere ki te mate pukupuku.
E taunaki ana te Whakahaere Hauora o te Ao kia noho nui ngā kāwanatanga ki te whakarite kia taea e te katoa te kai i ngā kai haumaru, whai kiko hoki. Ka taea e ngā kaihanga kaupapa here te whakatairanga i te whakatūnga o ngā pūnaha ahuwhenua me te kai pumau, me te whakatairanga i te mahi tahi a ngā rāngai whānui i waenga i te hauora tūmatanui, te hauora kararehe, me te ahuwhenua. Ka taea e te mana whakahaere haumaru kai te whakahaere i ngā mōrearea haumaru kai o te mekameka kai katoa tae atu ki te wā ohorere.
Me whakamahi ngā kaihanga ahuwhenua me ngā kaihanga kai i ngā tikanga pai, ā, me whakarite hoki ngā tikanga ahuwhenua kia nui te kai puta noa i te ao, kia whakaitihia hoki te pānga ki te taiao. I te wā e whakarerekētia ana te pūnaha whakaputa kai kia urutau ki ngā huringa taiao, me mōhio ngā kaimahi pāmu ki te huarahi pai ki te whakatau i ngā mōrearea ka pā mai kia haumaru ai ngā hua ahuwhenua.
Me whakarite e ngā kaiwhakahaere te haumaru o te kai. Mai i te tukatuka ki te hokohoko, me tutuki ngā hononga katoa i te pūnaha taurangi haumaru kai. Mā ngā mahi tukatuka, rokiroki me te tiaki pai ka āwhina i te pupuri i te uara kai o te kai, te whakarite i te haumaru o te kai, me te whakaiti i ngā ngaronga i muri i te kotinga.
He tika tā ngā kaihoko ki te whiriwhiri i ngā kai hauora. Me whiwhi ngā kaihoko i ngā mōhiohio e pā ana ki te kai totika me ngā mōrearea o te mate i te wā tika. Mā te kai kore haumaru me ngā kōwhiringa kai hauora ka nui ake te taumahatanga o te mate i te ao.
Ki te titiro ki te ao whānui, ko te pupuri i te haumaru kai ehara i te mea me mahi tahi ngā tari i roto i ngā whenua anake, engari me mahi tahi hoki i waenga i ngā rohe. I te aroaro o ngā take mahi pēnei i te huringa āhuarangi o te ao me te kore taurite o te tuku kai o te ao, me aro te katoa ki te haumarutanga kai me ngā take haumaru kai.
Wā tuku: Maehe-06-2021